Je winkelwagen is leeg
Producten die je toevoegt, verschijnen hier.
WHOIS (uitgesproken als "who is") is een query-en-response protocol waarmee je kunt opzoeken wie de eigenaar is van een domeinnaam, IP-adres of autonoom systeem. Het protocol maakt het mogelijk om databases van internetregisters en registrars te bevragen en levert de informatie in een voor mensen leesbaar formaat. WHOIS wordt wereldwijd gebruikt door domeinbeheerders, cybersecurity professionals, juridische instanties en iedereen die transparantie zoekt over domeineigenaarschap.
Het WHOIS-systeem werkt via een gedistribueerd netwerk van databases die worden beheerd door domeinregistrars en regionale internetregisters (RIRs). Wanneer je een WHOIS-query uitvoert via een command-line tool of webinterface, wordt je vraag doorgestuurd naar de juiste WHOIS-server voor dat specifieke domein of IP-bereik. De server reageert met gestructureerde informatie uit zijn database. Voor .nl-domeinen bijvoorbeeld, is SIDN (Stichting Internet Domeinregistratie Nederland) verantwoordelijk voor de WHOIS-server whois.domain-registry.nl.
Een typisch WHOIS-record bevat informatie zoals de naam en contactgegevens van de registrant (domeineigenaar), administratieve en technische contactpersonen, de registrar die het domein beheert, registratie- en verloopdatums, en naamservers die het domein hosten. Voor IP-adressen toont WHOIS vaak de organisatie die het adresbereik toegewezen heeft gekregen, het land, en contactgegevens voor misbruikmeldingen. Deze informatie is essentieel voor technisch beheer, juridische procedures en het aanpakken van misbruik.
Sinds de invoering van de AVG (GDPR) in mei 2018 is de zichtbaarheid van persoonlijke gegevens in WHOIS-records drastisch beperkt. Veel registrars verbergen nu persoonlijke informatie van natuurlijke personen om te voldoen aan privacywetgeving, waarbij alleen e-mailadressen van contactpersonen zichtbaar blijven. Bij SIDN bijvoorbeeld, worden bij particuliere registranten alle registrantgegevens volledig geredacteerd. Daarnaast bieden veel registrars WHOIS privacy services aan waarbij proxy-contactgegevens worden getoond in plaats van de echte eigenaarsinformatie, waarmee domeinhouders hun privacy kunnen beschermen zonder hun rechten op het domein te verliezen.
Het WHOIS-systeem werkt via een gedistribueerd netwerk van databases die worden beheerd door domeinregistrars en regionale internetregisters (RIRs). Wanneer je een WHOIS-query uitvoert via een command-line tool of webinterface, wordt je vraag doorgestuurd naar de juiste WHOIS-server voor dat specifieke domein of IP-bereik. De server reageert met gestructureerde informatie uit zijn database. Voor .nl-domeinen bijvoorbeeld, is SIDN (Stichting Internet Domeinregistratie Nederland) verantwoordelijk voor de WHOIS-server whois.domain-registry.nl.
Een typisch WHOIS-record bevat informatie zoals de naam en contactgegevens van de registrant (domeineigenaar), administratieve en technische contactpersonen, de registrar die het domein beheert, registratie- en verloopdatums, en naamservers die het domein hosten. Voor IP-adressen toont WHOIS vaak de organisatie die het adresbereik toegewezen heeft gekregen, het land, en contactgegevens voor misbruikmeldingen. Deze informatie is essentieel voor technisch beheer, juridische procedures en het aanpakken van misbruik.
Sinds de invoering van de AVG (GDPR) in mei 2018 is de zichtbaarheid van persoonlijke gegevens in WHOIS-records drastisch beperkt. Veel registrars verbergen nu persoonlijke informatie van natuurlijke personen om te voldoen aan privacywetgeving, waarbij alleen e-mailadressen van contactpersonen zichtbaar blijven. Bij SIDN bijvoorbeeld, worden bij particuliere registranten alle registrantgegevens volledig geredacteerd. Daarnaast bieden veel registrars WHOIS privacy services aan waarbij proxy-contactgegevens worden getoond in plaats van de echte eigenaarsinformatie, waarmee domeinhouders hun privacy kunnen beschermen zonder hun rechten op het domein te verliezen.
Geschiedenis
WHOIS ontstond in de vroege jaren 1970 toen Elizabeth Feinler en haar team bij het Network Information Center (NIC) op Stanford Research Institute een directory service opzetten voor het ARPANET. Het systeem maakte het mogelijk om informatie op te vragen over gebruikers, hosts en netwerken in het vroege internet. Het NICNAME/WHOIS protocol werd voor het eerst formeel gedocumenteerd in RFC 742 (1977), met verdere specificaties in RFC 812 (1982) door Ken Harrenstien en Vic White.
In de jaren 1980 en 1990 groeide het internet exponentieel, en daarmee ook de complexiteit van WHOIS-systemen. Verschillende regionale internetregisters (RIRs) zoals RIPE NCC (Europa), ARIN (Noord-Amerika) en APNIC (Azië-Pacific) ontwikkelden hun eigen WHOIS-databases voor IP-adresbeheer. Met de commercialisering van het internet en de groei van domeinnaamregistraties, werd WHOIS een essentieel hulpmiddel voor domeinbeheer en geschillenbeslechting.
Belangrijke mijlpalen in de ontwikkeling van WHOIS:
- 1982: RFC 812 introduceert de eerste WHOIS-specificatie door Ken Harrenstien en Vic White
- 1985: RFC 954 herziet het NICNAME/WHOIS protocol
- 1994: SIDN opgericht als beheerder van het .nl-domein in Nederland
- 2004: RFC 3912 publiceert de huidige WHOIS Protocol Specification
- 2013: ICANN introduceert RDAP (Registration Data Access Protocol) als moderne opvolger
- 2018: GDPR treedt in werking, wat grote impact heeft op publieke beschikbaarheid van WHOIS-gegevens
- 2019-heden: Voortdurende discussies tussen ICANN, registrars en privacy-autoriteiten over gelaagde toegang tot WHOIS-data
De toekomst van WHOIS ligt in de migratie naar RDAP (Registration Data Access Protocol), een modernere RESTful API-gebaseerde standaard die betere authenticatie, autorisatie en gestructureerde data ondersteunt. RDAP is ontworpen om de tekortkomingen van WHOIS aan te pakken, zoals gebrek aan internationalisering, beveiliging en machine-leesbare output, terwijl het tegelijkertijd voldoet aan hedendaagse privacyvereisten.